Asocjacja Euratom-IFPiLM

Od roku 2005 nowego, znacznie szerszego wymiaru nabrały prowadzone w Polsce badania w dziedzinie fuzji termojądrowej, co związane jest z przystąpieniem naszego kraju do Wspólnoty Euratom. Fakt ten stworzył zupełnie nowe perspektywy dla prowadzenia prac badawczych, zwłaszcza w zakresie dostępu do europejskich urządzeń i ośrodków badawczych oraz funduszy przeznaczonych na wspieranie badań.

Asocjacja Euratom-IFPiLM jest siecią instytutów i uczelni w Polsce, która powstała 1 stycznia 2005 roku na mocy porozumień, jakie Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy w Warszawie zawarł ze Wspólnotą Euratom reprezentowaną przez Komisję Europejską. Najważniejszym z tych porozumień jest Kontrakt Asocjacyjny, który zapewnia udział sieci w europejskim programie badań nad fuzją jądrową jako źródłem energii oraz częściowe finansowanie tych badań ze środków 7. Programu Ramowego. W ten sposób także Polska bierze udział w programie, którego celem jest ostateczna demonstracja możliwości wykorzystania energii wiązania ciężkich izotopów wodoru (deuteru i trytu) do generacji energii elektrycznej w cyklu cieplnym.

rozbłyski na powierzchni Słońca

Asocjację Euratom-IFPiLM tworzą zespoły badawcze z następujących instytutów (badawczorozwojowych i PAN) oraz uczelni:

1. Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy (IFPiLM)
2. Politechnika Warszawska, Wydział Inżynierii Materiałowej (PW)
3. Instytut Problemów Jądrowych (IPJ)
4. Instytut Fizyki Jądrowej PAN w Krakowie (IFJ)
5. Uniwersytet Opolski (UO)
6. Politechnika Szczecińska, Wydział Fizyki (PS)
7. Akademia Morska w Szczecinie (AM)
8. Akademia Górniczo-Hutnicza, Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej (AGH)
9. Politechnika Poznańska (PP)
10. Politechnika Wrocławska / Wrocławski Park Technologiczny (PWr)
11. Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN (INTBS)
12. Instytut Energii Atomowej, Świerk/Otwock (IEA)
13. Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW)

Celem badań naukowych i prac badawczo-rozwojowych oraz wdrożeniowych europejskiego i światowego programu fuzji jądrowej jest doprowadzenie do zbudowania reaktora plazmowego zdolnego do ciągłego podtrzymywania reakcji fuzji. Podstawą działania takiego reaktora będzie koncepcja tokamaka. Osiągnięcie tego celu stworzy zupełnie nową perspektywę dla rozwoju energetyki.


plazma

Program fuzji jądrowej Wspólnoty Euratom ma trzy główne filary:

Program ITER (droga po łacinie) powiązany z programem BA (Broader Approach). Program ITER jest przedsięwzięciem międzynarodowym, w którego realizację zaangażowane są Stany Zjednoczone, Japonia, Korea, Chiny, Indie, Federacja Rosyjska i Euratom. Głównym udziałowcem jest Euratom (50%). Budżet programu to 10 mld € na 30 lat. Program BA z kolei to udział Wspólnoty Euratom w przedsięwzięciach naukowych na terenie Japonii (modernizacja tokamaka JT60U, budowa ośrodka analiz i studiów w Rokkasho oraz IFMIF – International Fusion Materials Irradiation Facility).

Projekt JET (Joint European Torus) – przedsięwzięcie europejskie. JET to największy obecnie na świecie tokamak, jedyny, który może pracować na mieszaninie deuteru i trytu (pozostałe pracują na czystym deuterze lub wodorze). Program towarzyszący realizowany w krajach członkowskich Wspólnoty Euratom i koordynowany przez konsorcjum EFDA (European Fusion Development Agreement). Polskie zespoły badawcze biorą udział w pracach związanych ze wszystkimi trzema obszarami. Koordynacją tych działań zajmuje się Krajowy Punkt Kontaktowy Euratom-IFPiLM.

LHD (Large Helical Device), stelerator znajdujący się w Japonii