LHC
Wielki Zderzacz Hadronów LHC (Large Hadron Collider)
Wielki ze względu na wymiary akceleratora (długość obwodu około 27 km).
Zderzacz, bo cząstki z dwóch przeciwbieżnych wiązek zderzają się w czterech miejscach, w których tory tych wiązek się przecinają.
Hadronów, bo przyspieszane są protony lub jony, które są hadronami (cząstkami, które zbudowane są z kwarków i oddziałują silnie).Wokół czterech miejsc zderzeń wiązek w ogromnych podziemnych halach zbudowano cztery detektory dla dużych eksperymentów ATLAS, CMS, LHCb i ALICE. Dodatkowo przy dwóch pierwszych detektorach znajdują się detektory dwóch małych eksperymentów LHCf i TOTEM, które będą analizować cząstki rozproszone lub produkowane pod małymi kątami.
Polskie instytuty naukowe biorą udział w eksperymentach ATLAS, CMS, LHCb i ALICE.
©CERN
Niektóre dane
| Długość obwodu tunelu akceleratora | 26 659 m |
| Średnia głebokość tunelu akceleratora | 100 m |
| Energia protonów w wiązce | 7 TeV |
| Energia jonów w wiązce | 2,76 TeV/nukleon |
| Prędkość protonów w wiązce | 0,999999991 c |
| Liczba protonów w wiązce | 2808 paczek x 1011 |
| Liczba obiegów protonu w akceleratorze na sekundę | 11 245 |
| Liczba zderzeń cząstek | 600 mln/s |
| Liczba rejestrowanych zderzeń | 100/s |
| Czas życia wiązki | 10 h |
| Liczba elektromagnesów akceleratora | 9 593 |
| Indukcja pola magnetycznego w elektromagnesach dipolowych | 8,3 T |
| Temperatura obwodów nadprzewodzących w tych elektromagnesach | 1,9 K |
| Ciśnienie w rurze wiązki | 10-13atm |
| Koszt akceleratora | 4,98 mld CHF |
| Koszt detektorów i gridu (w CERN-ie) | 1,53 mld CHF |
